Prostat Büyümesi

Prostat Büyümesi

Prostat büyümesi, prostat bezinin boyutunun artması, irileşmesi durumudur. İyi huylu prostat büyümesi, Benign prostat hiperplazisi (BPH) gibi isimlerle de bilinir. Prostat büyümesi ile prostat kanseri karıştırılmamalıdır. İkisi birbirinden farklı hastalıklardır. Prostat bezindeki büyümeye bağlı yaşanan sorunlar, yaşam kalitesini oldukça bozmaktadır. Benign prostat hiperplazi, belli bir yaştan sonra erkeklerde en görülen sorunlardan biridir.

Prostat Nedir?

Prostat bezi erkeklerde bulunan bir bezdir. Küçük bir bez olan prostat, erkek üreme sisteminin bir parçasını oluşturur. Prostat bezi, mesanenin (idrar kesesi) çıkışında ve hemen altında bulunur. Bu yüzden büyüdüğünde idrar kesesinin ağzının tıkanmasına neden olur.

Mesane içindeki idrarı dışarıya atan idrar kanalı (üretra), prostat bezinin içinden geçer. Prostat bezi üretranın çevresini sarmıştır. Bu yüzden prostat büyüdüğünde, idrar kanalına bası yapar, idrar kanalı tıkanır ve idrar akımı zorlaşır.

Prostat bezi, erkek üreme sistemindeki seks bezlerinden biridir. Meni sıvısının çoğu prostat tarafından üretilir. Prostat ürettiği sıvıda, sperm hücrelerini besleyen ve enerji veren maddeler bulunur. Ayrıca prostat meninin akışkanlığını sağlayan maddeler de üretir. Yine prostat tarafından üretilen bazı maddeler, vajinanın daha az asidik olmasını sağlar.

Prostat Büyümesi Nedir?

Prostat büyümesi, prostat bezinin ağırlığının ve hacminin artarak bezin irileşmesidir. Bu büyüme, belli bir yaştan sonra prostat bezinde görülen bir takım değişiklikler sonucu ortaya çıkar. Prostattaki büyüme 50’li yaşlarda başlar. Büyümenin hızı her kişide farklılık gösterebilir. Prostattaki büyüme, prostatın iç kısmında görülür.  Büyümeye bağlı olarak yaklaşık bir ceviz kadar olan prostat bezi, portakal büyüklüğüne kadar ulaşabilir. Bu durma prostat büyümesi adı verilir.

Prostat Neden Büyür?

İyi huylu prostat büyümesinin nedeni tam olarak bilinmez. Ancak, iyi huylu prostat büyümesi için en öenmli risk faktörü yaşlanmadır. Yaşlanmaya bağlı ortaya çıkan hormonal değişimin büyümede etkili olduğu düşünülmektedir. Erkeklik hormonu olarak biline testosteron ile birlikte, erkeklerde bir miktar östrojen hormonu da bulunmaktadır. Yaş ilerledikçe bu iki hormon arasındaki denge bozulmaya başlar. Testosteron hormonunda azalma, östrojen hormonunda ise  artış görülür. Artan östrojen hormonuna bağlı olarak, prostat bezindeki bazı hücreler büyür. Yaşlanma ile birlikte, testosteron hormonunun daha aktif şekli olan DHT (dihidrotestosteron) hormonunun seviyesinde de bir artış gözlenir. DHT artışının da, prostat büyümesine neden olduğu düşünülür. Bunun nedeni, yapılan çalışmalarda, DHT artışı olmayan erkeklerde prostat büyümesinin görülmediğinin gözlenmesidir.

Prostat Büyümesi Belirtileri Nelerdir?

Prostat büyümesi olan hastalarda ortaya çıkan belirtiler mesanedeki idrarın boşaltılması, depolaması ve işeme sonrası görülen belirtiler olmak üzere üç gruba ayrılır.

İşeme Sırasında Görülen Belirtiler

  • İdrarın başlamasında gecikme
  • Ikınarak idrar yapma ihtiyacı duymak
  • İdrar akım hızında düşme
  • Kesik kesik idrar yapmak
  • İdrarın bittikten sonra damlamalar olması

İdrarın Mesanede Birikmesi Sırasında Görülen Belirtiler

  • Aniden ortaya çıkan idrar yapma ihtiyacı
  • İdrar kaçırma
  • Çok sık idrar yapma ihtiyacı
  • Gece sık idrara çıkma

İdrar Yaptıktan Sonra Görülen Belirtiler

  • İdrar yaptıktan sonra mesanenin boşalmadığı hissi
  • İşemedikten sonra idrar damlaması

Diğer Prostat Belirtileri;

Prostat büyümesi olan hastalar idrar kesesi tam olarak boşalmaz. İdrar yaptıktan sonra, idrar kesesinde geride biraz idrar kalır. Mesanede kalan bu idrara artık idrar adı verilir. Bazen bu idrarın miktarı 300-400 cc olabilir.

Bu artık idrar zamanla mesanede enfeksiyon ve taş oluşumuna neden olur. Bu hastalarda idrar yaparken ağrı ve yanma görülür.

Bazen prostat çok büyüdüğünde üzerindeki kılcal damarlar çatlar ve idrarda kan görülebilir.

Prostat büyümesinde sanıldığının aksine, hastalığın belirtileri ile prostatın büyüklüğü arasında doğrudan bir ilişki yoktur. Prostatın çok büyük olduğu hastalarda belirtiler daha az olurken,  küçük prostatı olan bir hastada ise daha ciddi belirtiler görülebilir. Bunun nedeni şikayetlerin, prostatın büyüklüğünden daha çok, idrar kanalının tıkanıklık derecesine ve idrar kesesinin hacmine bağlı olmasıdır.

Prostat Büyümesi Tanısı Nasıl Konur?

Prostat büyümesinin tanısı, hastanın şikayetlerinin dinlenmesi, muayenesi ve bazı tetkiklerin yapılması ile konur. İdrar yapma ile ilgili sıkıntı yaşayan kişilerin üroloji doktoruna gitmeleri gerekir. Üroloji doktoru hastanın şikayetlerini dinler. Kullandığı ilaçlar ve geçirdiği ameliyatları sorgular. Şikayetlerin şiddetini ve hastanın yaşam kalitesini ne derece bozduğunu anlamak için özel olarak hazırlanmış bir skorlama sistemi bulunmaktadır. Hastadan bunu doldurması istenir. Prostatın büyüklüğünü anlamak için prostatın makattan parmakla muayene edilmedi de gerekir.

Üroloji doktoru ayrıca gerektiğinde aşağıdaki testleri de isteyebilir;

  • PSA Testi: Prostat spesifik antijen testi için kan alınır. Hastanın aç olması gerekmez. Prostat kanserinde kan PSA değeri normalin üzerinde çıkar. Bu durumda hastaya prostat biyopsisi yapılması gerekir.
  • Kan Tahlili: Bazen üre ve kreatinin gibi kan tahlilleri istenebilir.
  • İdrar Tahlili: İdrar tahlili ve gerekirse idrar kültür testi yapılır.
  • İdrar Akım Hızı Ölçümü (Üroflowmetri): İdrar yapılırken uygulanan bir testtir. Hasta idrar yapma ihtiyacı duyduğu zaman özel bir klozete idrarını yapması istenir. Bu test ile idrar akım hızı ölçülür ve işeme eğrisi görülür. Bu testte idrar akım hızı ölçülür. İşeme sırasında, saniyede ne kadar idrar atıldığı bilgisayarlı özel bir alet ile ölçülür.
  • Artık İdrar Miktarı Ölçümü: İşedikten sonra idrar kesesinde artık idrar kalıp kalmadığının ölçülmesidir. Ölçülme işlemi genellikle ultrasonografi ile yapılır.
  • Ultrasonografi: Böbrek, mesane (idrar torbası) ve prostatın görüntülenmesini sağlar.
  • Sistoskopi: Penis ucundan girilerek yapılır. İdrar yolunun ve mesanenin özel bir kamera sistemi kullanılarak gözle doğrudan incelenmesidir.

Prostat Büyümesi Tedavisi Nasıldır?

Prostat büyümesinin tedavisi, hastanın şikayetlerine ve prostat bezinin büyüklüğüne bağlı olarak belirlenir. Hastanın şikayetleri çok fazla değil ve onu çak rahatsız etmiyorsa, ilaç tedavisi uygulanır. Prostat büyümesi için kullanılan bazı  ilaçlar, prostat bezinde ve mesane boynunda bulunan düz kasları gevşeterek etkisini gösterir. Bu ilaçların etkileri genellikle 15 sonra ortaya çıkar. Kaslardaki gevşeme sonucu,  idrar daha rahat çıkar. Bazı ilaçlar da prostat bezini küçülterek etkilerini gösterir. Bu ilaçların ise etkileri yaklaşık 6 ay sonra ortaya çıkar. Hastanın şikayetleri çok fazla ise ya da ilaç tedavisine rağmen geçmiyorsa, ameliyat yoluna gidilir. Ameliyat, açık ya da kapalı yöntemle uygulanabilir.

a- Takip

Hastanın şikayetleri çok şiddetli değil ve yaşam kalitesini bozmuyorsa hiçbir tedavi uygulanmaz. Hasta sadece takip edilir. Hastaya hastalığı hakkında bilgiler verilir. Yaşam tarzında ne gibi değişiklikler yapması gerektiği konusunda hasta bilgilendirilir ve belli aralıklarla kontrollere çağrılır. Hasta kontrole geldiğinde bazı sorular sorulur ve gerektiğinde idrar tahlili, işeme testi, PSA testi ve prostat muayenesi yapılır.

b- Prostat İlaçları

Hastanın şikayetleri orta derecede ise bu şikayetleri giderme amacıyla bazı ilaçlar kullanılır. Prostat tedavisinde kullanılan ilaçlar iki gruba ayrılır. Bunlar;

  • Alfa Blokerler: Bu grup ilaçlar prostat içinde ve mesane boynundaki düz kasları gevşeterek idrarın daha rahat çıkmasına yardımcı olur. Bu ilaçlar prostatı küçültmezler.
  • 5-Alfa Redüktaz İnhibitörleri: Bu grup ilaçlar ise etkilerini prostat boyutunu küçülterek gösterirler. Ancak etkilerinin görülebilmesi için ilaçların en az 3-6 ay düzenli olarak kullanılması gerekir.

c- Prostat Ameliyatı

İlaç tedavisinden fayda görmeyen hastalarda uygulanır. Prostat ameliyatı açık ve kapalı olmak üzere iki şekilde uygulanır.

Prostat çok aşırı derecede büyükse açık prostat ameliyatı daha uygundur. Bu ameliyatta göbek altından yaklaşık 4-5 cm uzunluğundaki bir kesi ile girilir. İdrar kesesi açılarak prostata ulaşılır. Prostatın büyüyen kısmı parmak ile kabuğundan sıyrılır ve alınır.

Prostat büyümesinin tedavisinde en sık kullanılan yöntem kapalı olarak uygulanan klasik TUR prostat ameliyatıdır. Ameliyat penisten girilerek gerçekleştirilir. Açık ameliyat yarası olmadığı için hastanede kalma süresi daha kısadır. Hasta genellikle ertesi gün taburcu edilir.

Kapalı Prostat (TUR) Ameliyatı

Yorum ekle

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.